Modern Dünyada Eyalet Sistemi Ne Kadar Gerekli

Burak Ağca
Burak Ağca

Latest posts by Burak Ağca (see all)

Devletler tarih boyunca kendi müreffetlerini yükseltmek için farklı yönetim uygulamalarına gittiler.Bu uygulamalar;ülkenin coğrafi,ekonomi,kültürel yapısı,çağın modası gibi etkilerden etkilenerek sürekli bir arayış içinde oldular.Nihayetinde devletlerde insanlar gibi canlı bir varlıklardır;çünkü devleti millet oluşturur.İnsanların düşünüşü,hayata bakış açıları,seçimleri istekleri kendi hayatlarını etkilediği gibi devletlerinde geleceğini etkiliyor.

Devletlerin hukuki yapılarına göre devlet şekilleri Üniter(Tekli) devlet ve Karma (Birleşik)devlet olarak 2’ye ayrılır.
Üniter Devlet 2’ye ayrılır:
Merkezi Üniter Devlet: Devlet işlerinin tek bir merkezden yapılması demekdir.Örnek: Türkiye,Fransa,Mısır,Libya
Bölgeli Devlet : Devletin ve milletin bölünmezlik ilkesini dikkate alarak,bölgesel özerkliğin tanındığı devlet türüdür.Örnek:İspanya,Birleşik Krallık
Karma (Birleşik Devlet) 2’ye ayrılır:
Federasyon: Devletin bölgelere ayrılarak her bölgenin kendine ait meclisle iç işlerinde serbest dış işlerinde merkeze bağlı olduğu sistemdir.Örnek: ABD,Kanada,Norveç,Almanya
Konfederasyon: Birden fazla devletin ortak çıkarlar için birleştiği topluluklardır.Örnek: Bağızsız Devletler Topluluğu,İngiliz Milletler Topluluğu,Şangay İşbirliği Örgütü,Avrupa Birliği.
Eski devlet yapısı anlayışı daha hantaldı.Devlet işini yaptırmak için çok daha fazla insan gücüne ihtiyaç duyuyordu.Ülke yönetmenin çok daha zorlukları vardı.Bu zorlukların en başında iletişim ve ulaşım teknolojisinin yeteri düzeyde ilerlememiş olması ve coğrafyanın çok geniş olmasıydı.Düşünsenize devletin lideri başkentten binlerce km ileride görevli olan bir memura emir verecek,verdiği emirin o yerlere ulaşması haftaları belki ayları alıyordu.Zaten imparatorluğu o teknolojik düzeyle yönetmek inanılmaz zordu.Sınır kontrolleri ve güvenliğini yapmak başlı başına ciddi sıkıntılara neden oluyordu.Başkentten yapmanın ne kadar zor olduğunu gören devletler federal sistemleri çıkararak o zamanın teknolojisiyle devlet liderinin altından kalkamadığı meselelere devleti bölerek,böldüğü bölgelerede liderin üst düzey yetkilerle donatıldığı, liderin adına çoğu kararın alındığı bir sisteme gereksinim duyuldu.Nihayetinde eyaletlerin kendine has bir yönetimi vardı.Bu yönetim ülke liderinin işini çok kolaylaştırıyordu.Liderin önündeki iletişim ve ulaşım sıkıntısı ciddi oranda azalıyordu,maliyet düşüyor,işler hızlanıyordu.Eyaletler aracılığıyla devletler daha az valilerle daha çok toprak yönetiyordu.Ne kadar çok bürokrat o kadar sıkıntı demektir;çünkü insanlarla uğraşmak dünyanın en zor işlerindendir.Bürokrat sayısını azalt ama geniş toprakları hükmet sistemidir federal sistem.

Eski zamanlarda küreselleşme faaliyetleri bu kadar yoktu.İmparatorluğun içinde çok fazla milletten ve kültürden insan barınıyordu.Bu kültürel farklılıklardan dolayı devlet gitti yerlerin örflerinide dikkate alarak kanun çıkarırdı.Bu kanunlar halkın devletle kaynaşmasını artırır ve devlete bağımlığı sağlamlaştırarak devletin bekası için gerekli bir uygulamaydı.Devlet her gittiği yere aynı muameleye yapmıyordu açık konuşmak gerekirse halkın biraz suyuna gidiyordu mecburdu ;çünkü dış güçlerle uğraşması gerekirken halkı küstürülüp çıkacak bir isyanda devlet ciddi sıkıntılara girerdi bundan dolayı eyalet sistemi uygun bir sistemdi.Eyalet sistemiyle gidilen coğrafyaya biraz daha fazla özgürlük gösterilerek halk bir nebze bunda hoşnut oluyordu.Halkın gönlüde alınıyordu.

Fransız ihtilaliyle çıkan milliyetçilik akımları özelikle farklı dinlere mensup olan kişilerin yoğun olduğu eyaletlerde çok etkili oldu.Bu durum imparatorlukların felaketiydi.Devletlerin işini kolaylaştıran eyalet sistemi, artık avantajından çok dezavantajı vardı.Her eyaletin farklı uygulamaları vardı, her eyalette farklı uygulamalar mevcuttu bu durum kitlelerdeki bağımsızlık fikrini körüklüyordu.İnsan ne kadar çok özgürlük verirsen emin olun her zaman daha fazlasını istiyecekdir.Eyaletlerdeki insanlar işin sonu ne olacak diye hesap yapmadan kendilerinin sanki bedavadan bağımsızlık verileceğini düşünerek emperyalistlerin ağına teker teker takıldılar.Alın size bağımsızlık ,sadece görünürde bağımsız ama derin devletleri emperyalistlerin elinde olan bir sürü devlet çıktı bu fikir akımından.Bu durum federal sistemin ne kadar riskli bir sistem olduğunu ortaya koydu.

1.Dünya savaşıyla parçalanan imparatorluklar ve ulus devlet kavramının çok popülerleştiği zamanda yeni kurulan devletlerin çoğu tekrar parçalanmamak adına üniter sistemi tercih ederek parçalanma riskini en asgari düzeye indirdiler.Tek devlet tek millet sloganıyla devletler yönetildi.Tek meclis olacak böylelikle eyaletlerdeki meclisler yok olmuş olacak başına buyruk valiler ortadan kalkacak ülke önündeki en büyük fitnelerden biri yok olacaktı artık devir üniter devlet devridir aksinin düşünülmesi çok zordu.Özelikle Anadolu coğrafyası federal sistem çok zordu;çünkü Türkiye’de çok fazla millet barınıyordu bu milletler arasında en fazla nüfusa sahip millet Kürtlerdir.Zaten bir çok Batılı güç,Arapları tuzağa düşürdüğü gibi Kürtleri’de özgür devlet fikriyle kandırmaya hala çalışıyorlar ki bu üniter devlette oluyor.Düşünün birde federal sistemde.Meclisi farklı,bayrağı farklı,kanun çıkarma yetkisi olan ve Kürt milliyetciliğini had safaya çıkaracak biri sistemdir.Eğitimde ise tek dilli eğitim kalkacak Kürtçe dil eğitimi geldiği zaman o ülkedeki bağ çok kopacaktı.Emperyalistlerin egemenliğe almak istediği milletlere uyguladığı en sinsi silah onların dilini yok etmektir.Savaş açtığı ülkelerede uyguladığı en büyük silah azınlıkların milliyetçilik duygularını kabartmak oluyor.Miliyetçiliği artırmak için de onların dilinizi konuşun içindende konuşunki bağlı olduğunuz devletten kopun uyduruk bir devlet kurun sonra size çörekleneyim der ama o azınlık bunu bilmez adınıda demokrasi insan hakların deyip adeta ahmakça davranarak kendini daha büyük sıkıntılara attığının farkında olmaz.Bu işler özerklik,eyalet isteyerek devam eder ve bir gün gelir biz bağımsızlık istiyoruz derler.

Şahsen ben Türkiye’nin Eyalet sistemine geçmesine çok soğuk bakıyorum küresel güçler emin olun Kürtleri ayaklandırarak ülkemiz sıkıntıya düşürebilirler.Türkiye’nin bu durumda çok ciddi sıkıntı çekeceğini zannediyorum.Zaten teknolojinin gelişmişlik düzeyi,iletişim ve ulaşımdaki gelişmişliğiyle böyle bir şeye ihtiyaç yok bence çünkü İnternet ve iletişim teknolojisiyle dünyanın bir ucundaki bir kişi ile çok rahat iletişim kurabiliyoruz.Dünyanın en ücra köşesine kısa sürelerde ulaşabiliyoruz artık.Devletin lideri ben iletişim konusunda sıkıntı çekiyorum bir haber göndereceğim onunun için haftalara ihtiyacım var bunun yerine benim üst düzey yetki vereceğim eyalet valilerine ihtiyacım var demesine gerek yok.Üniter sistemle teknolojinin imkanlarıyla koca dünya yönetilebilir duruma geldi artık.Eskiden üniter sistem daha çok küçük devler için bir hukuki devlet şekli iken artık teknoloji sayesinde imparatorluklar içinde hukuki devlet şekli olmuştur.

Eyalet sisteminin diğer kötü tarafı ekonomik gelişmişliklerin farklı olması.Zengin bir eyalette yaşayan kişiler ”Ben ülkeme vergi veriyorum bu eyaletin zenginliğinden koskoca ülke faydalanıyor ben diğer eyaletlere bakmak zorunda değilim”,diyebilir.Bu durum ülkenin birlik ve beraberliğini olumsuz yönde etkiler.Hani aynı devletin çatısında yaşıyorduk,çıkarlarımız birdi,yaşadığımız ülke için canımızı verirdik demek ki hepsi edebiyatmış işin içine para girince insanlar bozuluyormuş bu durum vatandaşlık bilincine çok aykırı bir durumdur.Bugün ABD parçalanacağını söylüyorlar.Bunun en önemli nedeni azına kadar borçlu ABD artık öyle bir noktaya gelecek ki iflas bayrağını çekecek işte o zaman zengin eyaletler ülkeden ayrılma kararı vererek ABD’nin çözülmesini hızlandıracak.
ABD yi buğün doların gücü tutuyor.Dolar şu anda tedavülden kaldırılsa yada değerli para birimi olmaktan çıksa emin olun ABD deki bir çok eyalet merkezden ayrılıp kendi ülkesini kurar.Eyalet sistemi olacak devlet ekonomisi güçlü olmak zorunda ciddi ekonomik sıkıntı olduğu zaman devletin bekasına zarar verir.Bir diğer riski budur.

Federal sistemin olduğu ülkelerde her eyaletin meclisi olacağından dolayı farklı kanunlara sahip olacaktır.Bu durum ülkede hukuki birlikteliğin tam olarak sağlanmamasına neden olur.Yanlış kanunlarla eyaletlerin gelişmesi olumsuz etkilenerek ülkenin ayağına pranga olur.Toplumda huzur bozulmasına neden olur.

Farklı kültürlerde yaşayan insanları bir kalıba sokmak zordur;ancak günümüz dünyasında maalesef kültür can çekişiyor küreselleşmeden dolayı insanlarda eskisi kadar kültürel farklılıklar belirgin değil daha çok din farklılıkları göze çarpıyor.Dünyanın neresine giderseniz gidin insanların kıyafetinden tutun dinlediği müziklere hatta yemekleri bile aynı olduğunu görebilirsiniz tabiki bu durum her insan ve toplum için değil bu yüzden dolayı eyaletlere ayrılalım kültürel çatışma olmasın demek artık yersizdir.

Ülkemizde Başkanlık sisteminin daha sonra Cumhurbaşkanlığı sistemine gidilerek daha milli bir sistem olacak dendi.Amerikan modeliyle Cumhurbaşkanlığı modeli aslında aynı model desek yeridir ;lakin aradaki fark şudur:Amerika’da Federal sistem olmasından dolayı her eyaletin kendine ait meclisi vardır.Bu meclislerin varlığından dolayı ABD’de çift meclis mevcuttur.Türkiye’de Federal sistem olmamasından dolayı tek meclis vardır.Aradaki fark budur.Eğer Türkiye Federal sisteme geçerse bizim Cumhurbaşkanlığı sistemi olacak Başkanlık sistemi.Bu durumda otomatikman sistem kendini yenileyecek tekrardan referanduma gitmeye gerek kalmadan.Bunun nasıl bir sakıncası var derseniz, konuyu şöyle açıklıyayım.

1923 yılında kurulan devletimiz aslında Lozan Cumhuriyetidir.Bu devletin 10 yılı İngiltere,10 yılını Almanya yönetti.Devir teslim törenleride darbeyle sonuçlandı.Her iki ülke devletimiz derinliğini ele geçirmek için kıyasıya savaştılar.Cumhurbaşkanlığı sistemine nedense İngiltere’den ses çıkmadı ama Almanya’dan çok ses çıktı.Olayı o kadar ayyuka çıkardılar ki:Münih Devlet Opera Binası’nın çatısına Hayır bayrağını astılar.Neden bu kadar Almanya’dan ses çıktıda,İngiltere’den ses çıkmadı?Nedeni açık, yeni gelecek sistemde Almanya artık saf dışının kaldığı ama İngiltere’nin modeline çok yakın olduğu bu sistemde İngiltere artık çok daha atıyla daha hızlı koşturabilecekti onlar için tek engel sistemin istedikleri gibi oturamamasıdır. Sistemin oturmasıda Federal sisteme geçirilerek devlet otomatikman Cumhurbaşkanlığı sisteminden Başkanlık sistemine geçecekti.Alman ekolüne daha yakın olana partlamenter sistem uygulanmamasıyla Almanya mağlup oldu.İngiltere devletimizin derinliğini ele geçirirse yeni sistemle işi çok basitleşecekti.Düşünsenize sistem İngiliz ekolü,adamlar İngiliz kafalı daha ne olsun.Eğer ülkemiz Federal sisteme geçmesinde İngilizlerin ekmeğine yağ sürürüz kanaatindeyim.Bizim milli sistem oldu İngiliz.Artık devletin her yerine çok daha etkili yönetecekti.nede olsa her eyalette meclis her mecliste bürokrat olacaktı daha fazla satın alınacak bürokrat demek İngilizlerin işini kolaylaştıracak demektir zaten her eyalet iç işlerinde serbest dış işlerinde bağımsız olacağından dolayı bu bürokratlarla iletişime geçmek daha kolay olacaktır.Nasıl olsa eyalet demek yarı bağımsız demek ve daha özgür bürokrat demektir.Bu sistem bizim gibi haini çok olan devlette uygulanması bu ülkenin yıkılması demekle eşdeğerdir.

Fransa’da bölgeli üniter sistem var;lakin orada bölgesel valilik yok il valiliği var.Fransa’da İllerde valiliğin kaldırılıp bölge valiliği olması önerildiğini okudum.Bence bölgeli üniter sistem olması en iyi seçenektir.Devlet daha az valiyle çok daha iş yapabilir bu durum işlerin hızlanmasına neden olur.Yeni sistemde ilçelerde kaymakam,İllerde üst kaymakam,bölgelerde valilik olsun vali sayısı az olsun.Yani bu sistem yarı eyalet-yarı üniter sistem.Hiç bir bölgenin meclisi olmayacağı bir sistem.

İleride ülkemizin gündemine federal sistem gelecek.Bu sistemin uygulanıp uygulanmamasını devlet ve vatandaşlarımız karar verecek; lakin benim ortaya attığım bu tezden dolayı eyalet sisteminin ne kadar mantıklı olduğu siz okurlara kalıyor.Hakkımızda hayırlısı olsun İnşallah.Kalın sağlıcakla.

Burak Ağca

Kimler Neler Demiş?

İlk Yorum Hakkı Senin!

avatar
  Subscribe  
Bildir

Benzer Haberler